Quyết định ơn gọi: Những chặng đường của một hành trình

Những người làm công tác mục vụ ơn gọi – nếu nói vui một chút, không biết ngày nay “giống loài” ấy còn bao nhiêu – đều hiểu rất rõ một kinh nghiệm quen thuộc: trong hành trình tìm hiểu ơn gọi, mọi sự thường diễn ra khá tốt đẹp… cho đến một thời điểm nào đó. Ban đầu, mọi thứ đầy hy vọng. Có những dấu hiệu tích cực, những thao thức tốt đẹp, những dự định chân thành. Tất cả dường như đang hướng tới một kết thúc đẹp: một quyết định rõ ràng để đáp lại tiếng Chúa gọi. Thế nhưng rồi, không ít hành trình lại dừng lại giữa chừng. Không phải vì người trẻ thiếu thiện chí, cũng không phải vì họ không từng cảm thấy rung động trước lời mời gọi của Thiên Chúa. Nhưng nhiều khi họ chưa đi đến được một quyết định thật sự. Thay vào đó là những lý do quen thuộc: cần thêm thời gian để suy nghĩ; vẫn còn phân vân; cảm thấy có chút hấp dẫn nhưng chưa đủ để quyết định; cần hỏi ý kiến thêm người này người kia; hoặc đơn giản là sợ mình chọn sai. Có người còn ngại thay đổi hướng đi của cuộc đời vì sợ gia đình chưa sẵn sàng hoặc sẽ bị bất ngờ. Có người đưa ra những lý do khác nghe cũng có vẻ hợp lý để tiếp tục trì hoãn. Và thế là cuộc đời rơi vào một trạng thái lửng lơ, giống như đặt ở chế độ chờ. Nhưng thật ra, sống trong tình trạng “chờ đợi” kéo dài ấy cũng là một cách chọn lựa – và thường đó không phải là lựa chọn giúp hành trình ơn gọi tiến về phía trước. 

Dĩ nhiên, có những lý do để chưa quyết định là những lý do nghiêm túc và cần được cân nhắc. Tuy nhiên, vượt lên trên những lý do ấy, ta vẫn phải nhìn nhận một thực tế: hành trình ơn gọi đôi khi trở nên yếu ớt, đặc biệt là trong khả năng đi tới một quyết định. Bởi vì một quyết định ơn gọi không xuất hiện bất ngờ. Nó không phải là kết quả của một cảm xúc thoáng qua. Trái lại, đó là hoa trái của một hành trình giáo dục, một quá trình giúp con người trưởng thành trong khả năng chọn lựa. Và chính điều ấy là mục tiêu của mọi hành trình mục vụ ơn gọi. Nếu muốn hiểu tiến trình này rõ hơn, ta có thể hình dung nó giống như hành trình của một chiếc xe. Một chiếc xe muốn lăn bánh cần có nhiều yếu tố: tia lửa khởi động, động cơ, hệ thống định vị và cuối cùng là người cầm lái. Hành trình ơn gọi cũng vậy, nó có những chặng đường nối tiếp nhau.

1. SỰ HẤP DẪN: TIA LỬA LÀM KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ

Mọi hành trình quyết định đều bắt đầu từ một sự hấp dẫn. Con người ngay từ khi sinh ra đã mang trong mình những sức hút tự nhiên. Chúng ta cảm thấy bị thu hút bởi các mối tương quan, bởi tình bạn và tình yêu. Chúng ta rung động trước cái đẹp. Chúng ta khao khát tìm kiếm chân lý. Nhưng sâu xa hơn tất cả những điều đó là một khát vọng lớn hơn: khát vọng sống một cuộc đời có ý nghĩa, một cuộc đời tốt đẹp và chân thật, một cuộc đời biết trao ban chính mình. Đó chính là nơi mà hạt giống ơn gọi bắt đầu nảy mầm. Đôi khi khát vọng ấy vượt lên trên những gì con người cảm nhận bằng giác quan. Nó mở ra một chiều kích thiêng liêng, một khao khát hướng về mầu nhiệm của Thiên Chúa, hoặc một ước muốn dấn thân cho một lý tưởng cao đẹp. Những hấp dẫn ấy hiện diện nơi mỗi con người như một kho tàng quý giá. Một mặt, chúng giúp định hướng cuộc đời. Mặt khác, chúng thúc đẩy con người bước đi theo hướng ấy. Tuy nhiên, những hấp dẫn này không tự động phát triển. Chúng cần được nuôi dưỡng và giáo dục. Người đồng hành ơn gọi vì thế không chỉ giúp người trẻ điều chỉnh hành vi, nhưng quan trọng hơn là giúp họ hình thành một trái tim nhạy bén, một trái tim biết lắng nghe. Một trái tim như thế sẽ ngày càng mở ra với những giá trị cao đẹp, và cuộc đời người ấy cũng trở nên phong phú hơn – không chỉ cho chính mình mà còn cho người khác.

Nếu so sánh hành trình quyết định với một chiếc xe, thì sự hấp dẫn chính là tia lửa làm khởi động động cơ.

Tuy nhiên, ở giai đoạn này, sự hấp dẫn vẫn còn khá chung chung. Nó chỉ gợi lên một hướng đi chứ chưa vạch ra con đường cụ thể. Nó gợi mở một khả năng nhưng chưa xác định mục tiêu rõ ràng. Giống như một lời mời gọi âm thầm, nó khuyến khích mỗi người bước đi để khám phá điều làm mình thực sự hạnh phúc. Vì thế, có thể nói rằng mọi người đều có khả năng cảm nhận một sự hấp dẫn ơn gọi. Nhưng sự hấp dẫn ấy không tự động trở thành một quyết định. Nó cần được dẫn tới một bước tiếp theo.

2. ƯỚC MƠ – KHÁT VỌNG: ĐỘNG CƠ CỦA HÀNH TRÌNH

Ước muốn chính là người thầy của sự hấp dẫn. Khi con người thực sự ước muốn một điều gì đó, toàn bộ năng lượng của họ dần dần hướng về điều ấy. Họ nhận ra rằng điều đó có ý nghĩa đối với cuộc đời mình và có thể giúp họ trở thành con người mà họ được mời gọi trở thành. Nhờ ước muốn, sự hấp dẫn ban đầu trở nên rõ ràng hơn. Nó không còn mơ hồ nữa. Nó bắt đầu có hình dạng, có hướng đi và có sức mạnh. Nhưng thực tế ngày nay cho thấy nhiều người trẻ dừng lại ngay ở bước đầu tiên. Họ có thể nói rằng đã từng nghĩ đến đời sống dâng hiến hay một con đường phục vụ nào đó, nhưng ý nghĩ ấy chưa bao giờ trở thành một khát vọng thực sự. Một phần vì xã hội hôm nay không khuyến khích những quyết định lâu dài. Một phần vì thiếu những người biết giúp người trẻ nuôi dưỡng và trưởng thành trong khát vọng của mình. Do đó, nhiều hấp dẫn ơn gọi không được nuôi dưỡng, thậm chí bị lãng quên hoặc lệch hướng. 

Vì thế, người đồng hành ơn gọi trước hết phải là người giúp người trẻ học cách ước mơ. Bởi vì chính ước muốn là động cơ của quyết định.

3. PHÂN ĐỊNH: NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG

Nếu ước muốn giúp sự hấp dẫn trưởng thành, thì ước muốn cũng cần được hướng dẫn để không lạc lối. Người hướng dẫn ấy chính là sự phân định. Phân định là thái độ sống của người tin vào Thiên Chúa. Đó là việc không ngừng tìm kiếm Thiên Chúa trong mọi hoàn cảnh: tìm kiếm điều đẹp lòng Ngài, tìm kiếm sự hiện diện của Ngài và kế hoạch của Ngài cho cuộc đời mình. Khi con người càng tìm kiếm như vậy, khát vọng của họ càng lớn lên. Bởi vì một quy luật rất tự nhiên của tâm hồn là: điều gì chúng ta tìm kiếm và thực hành mỗi ngày thì sẽ trở nên thân quen và đáng quý hơn đối với chúng ta. Phân định giúp người trẻ học cách đặt ra những câu hỏi sâu sắc trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống:

Lạy Chúa, Chúa đang ở đâu trong hoàn cảnh này?
Chúa đang mời gọi con điều gì?
Con đường nào Chúa đang mở ra trước mặt con?
Chúa mong đợi gì nơi cuộc đời con?

Nhờ đó, người trẻ dần dần hòa nhịp với ước muốn của Thiên Chúa dành cho mình. Và họ khám phá ra rằng ý muốn của Thiên Chúa không phải là điều xa lạ, nhưng chính là con đường giúp họ trở thành con người trọn vẹn nhất. Trong hình ảnh chiếc xe, phân định giống như hệ thống định vị – người dẫn đường cho hành trình.

4. TIẾNG GỌI: LỜI NHẮC CỦA NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG

Khi người trẻ sống quen với việc phân định, ước muốn của họ trở nên ngày càng rõ ràng và sâu sắc hơn. Họ bắt đầu mong muốn những điều Thiên Chúa mong muốn. Và rồi, trong chiều sâu của tâm hồn, họ cảm nhận được tiếng gọi. Tiếng gọi ấy chính là ước muốn của Thiên Chúa dành cho cuộc đời họ, là giấc mơ mà Thiên Chúa ấp ủ cho họ từ thuở đời đời. 

Ơn gọi Kitô hữu chính là sự gặp gỡ giữa ước muốn của Thiên Chúa và ước muốn của con người. Trong hình ảnh chiếc xe, tiếng gọi giống như giọng nói của hệ thống định vị, thỉnh thoảng nhắc lại và điều chỉnh hướng đi để ta không lạc đường.

5. QUYẾT ĐỊNH: NHỮNG THAO TÁC CẦM LÁI

Khi ước muốn của Thiên Chúa và ước muốn của con người gặp nhau, điều kiện cho một quyết định thật sự bắt đầu hình thành. Nhưng quyết định ấy không phải là điều dễ dàng. Nó không chỉ là một cảm xúc hay một khoảnh khắc xúc động. Nó cũng không phải là kết quả của áp lực bên ngoài. Quyết định ơn gọi thường cần thời gian dài. Nó đi qua nhiều câu hỏi, nhiều nghi ngờ và cả những cuộc đấu tranh nội tâm. Điểm tựa của quyết định ấy không nằm ở khả năng của con người, nhưng ở kế hoạch của Thiên Chúa. Điều quan trọng là ước muốn của người trẻ đã trưởng thành đủ để đi từ sự hấp dẫn ban đầu đến khát vọng sâu xa, và từ khát vọng ấy dẫn tới một lựa chọn tự do. Và khi khát vọng ấy trở nên đủ mạnh, nó sẽ dẫn đến một quyết định.

Trong hình ảnh chiếc xe, quyết định chính là lúc người ta thật sự cầm lái và chọn hướng đi. Khi con người để mình được Thiên Chúa gọi tên – không chỉ trong một khoảnh khắc, nhưng suốt cả cuộc đời – thì nơi đó xảy ra một điều kỳ diệu. Con người không chỉ sống trọn vẹn ơn gọi làm người, mà còn có đủ can đảm và sức mạnh để trở thành khí cụ đem lại ơn cứu độ cho người khác. Đó chính là ý nghĩa và mầu nhiệm của mọi ơn gọi Kitô hữu.

Tác giả: Amedeo Cencini

Chuyển ngữ: Lm. Giuse Phan Hoàng Nguyễn, RCJ