Got Talent hay God Talent? Tài năng để biểu diễn hay Món quà để sống?

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà từ “tài năng” xuất hiện ở khắp nơi. Chỉ cần bật tivi lên, chúng ta dễ dàng bắt gặp những chương trình như Got Talent, nơi mọi người ở đủ mọi lứa tuổi bước lên sân khấu để chứng tỏ mình có thể làm được điều gì đó: nhảy múa, ca hát, biểu diễn ảo thuật, nhào lộn hay gây kinh ngạc bằng những khả năng đặc biệt.

Xung quanh những chương trình ấy còn có một “nhân vật” quen thuộc khác: các talent scout – những người săn tìm tài năng, luôn quan sát thật kỹ để phát hiện ra gương mặt mới, hiện tượng mới, người có thể thu hút hàng triệu lượt thích hay làm rung động cả một khán phòng lớn.

Nhưng cuộc chạy đua tìm kiếm tài năng ấy nói gì về chúng ta? Phải chăng đó chỉ là khát khao được nổi bật bằng mọi giá? Hay sâu xa hơn, đó là một tiếng gọi nội tâm thôi thúc con người nhận ra và làm nở hoa những món quà mà mỗi người mang trong mình? Và quan trọng hơn nữa: làm sao để giúp người trẻ hôm nay hiểu rằng tài năng đích thực không nhất thiết phải là điều gây ấn tượng trên sân khấu?

Nếu chơi chữ một chút, ta có thể nói rằng trước khi có Got Talent thì đã có God Talent: tài năng đến từ Thiên Chúa. Đó là món quà không tìm kiếm tiếng vỗ tay, nhưng hướng tới một cuộc sống trọn vẹn và ý nghĩa. Có lẽ chính ở đó bắt đầu một khám phá quan trọng. 

Dĩ nhiên, những chương trình tìm kiếm tài năng cũng có mặt tích cực của chúng. Chúng khuyến khích nhiều người dám thử sức, dám phát triển khả năng của mình, dám vượt qua nỗi sợ và sự rụt rè. Nhưng bên cạnh đó cũng có một nguy cơ rõ ràng: khiến người ta tin rằng giá trị của một con người phụ thuộc vào việc họ có “phi thường” hay không. Nếu bạn không có một giọng hát mạnh mẽ, một kỹ thuật hoàn hảo hay một khả năng khiến người khác phải thốt lên “wow”, thì bạn không đáng giá sao?

Đó là câu hỏi mà rất nhiều bạn trẻ tự hỏi mình – thường là trong thinh lặng. Ta thấy điều đó trong áp lực của mạng xã hội: ai cũng mong có một khoảnh khắc tỏa sáng, một “sân khấu nhỏ”, một video lan truyền giúp mình cảm thấy đặc biệt. Dường như ngày nay tài năng chủ yếu để được nhìn thấy.

Nhưng sự thật thì khác. Mỗi người đều có một tài năng, kể cả những người sẽ không bao giờ xuất hiện trên truyền hình hay đứng trên một sân khấu. Thậm chí, những tài năng lớn nhất nhiều khi lại rất âm thầm: khả năng lắng nghe, sự kiên nhẫn, lòng trung thành, sự sáng tạo ẩn trong công việc hằng ngày, trực giác giúp giải quyết một vấn đề, sự kiên trì làm điều tốt, hay sự cảm thông có thể xây dựng những mối liên kết sâu sắc giữa con người với nhau. Những tài năng như thế có thể không mang về giải thưởng, nhưng lại thay đổi cuộc đời của những người xung quanh.

Một vấn đề khác cũng đáng suy nghĩ là sự mong manh của lòng tự trọng. Những chương trình tìm kiếm tài năng, dù nhẹ nhàng và giải trí, đôi khi khiến người ta nghĩ rằng có những người sinh ra đã “đặc biệt”, còn những người khác thì không. Người không được chọn, người bị loại sớm, người bị cho là “không đủ tài năng” có thể cảm thấy mình kém cỏi và bị đánh giá thấp. Rất nhiều bạn trẻ sống trong tâm trạng ấy: luôn so sánh mình với những người giỏi nhất trên mạng, đẹp hơn, tài năng hơn, thú vị hơn. Và nếu mình không bằng họ, thì dễ nghĩ rằng mình chẳng đáng giá gì. Nhưng con người không phải là một cuộc thi. Chúng ta là một mầu nhiệm, chứ không phải là điểm số do một ban giám khảo chấm. Vì thế, câu hỏi cần được đặt lại: tài năng thực sự là gì? Đó có phải là điều ta sở hữu để tỏa sáng trước người khác, hay là một món quà được trao cho ta để lớn lên và giúp người khác lớn lên?

Tin Mừng sử dụng từ “tài năng” theo một cách thật bất ngờ và rất hiện đại. Trong dụ ngôn các nén bạc (Mt 25,14–30), Chúa Giêsu không nói rằng tất cả chúng ta phải trở nên phi thường. Điều Người muốn nói là mỗi người đều nhận được một điều gì đó độc đáo và quý giá, và món quà ấy không được chôn vùi vì sợ hãi. Trong dụ ngôn đó, người bị khiển trách không phải là người có ít tài năng nhất, mà là người không tin vào món quà mình đã nhận được. Anh ta không tin vào bản thân, cũng không tin vào người đã trao món quà ấy cho mình.

Vậy hôm nay Chúa Giêsu sẽ nói gì với một người trẻ cảm thấy mình “không có tài năng”? Có lẽ Người sẽ nói: “Con có một món quà. Có thể nó không làm nên một màn trình diễn rực rỡ, nhưng nó là của con và rất quý giá. Đừng chôn vùi nó. Hãy nuôi dưỡng nó. Không phải để trở nên nổi tiếng, nhưng để trở thành chính mình.” Đối với Chúa Giêsu, tài năng lớn nhất không phải là điều khiến ta khác biệt với người khác, nhưng là điều giúp ta yêu thương, xây dựng và sáng tạo. Và tài năng ấy lớn lên khi ta đặt nó phục vụ người khác. 

Vậy làm sao để khám phá tài năng của mỗi người? Có lẽ chúng ta đều cần trở thành những “người tìm kiếm tài năng” – nhưng theo cách của Thiên Chúa: biết nhận ra điều tốt đẹp đang ẩn giấu, biết tìm kiếm vẻ đẹp trong những điều bình thường của cuộc sống, biết khích lệ và nuôi dưỡng niềm tin nơi người khác.

Một giáo xứ, một trường học, một nhóm giới trẻ có thể trở thành nơi mà các bạn trẻ không cần phải biểu diễn để được chú ý, nhưng có thể diễn tả chính mình; không cần gây ấn tượng, nhưng có thể học cách hiểu bản thân; không cần cạnh tranh, nhưng có thể cộng tác với nhau.

Đôi khi điều người trẻ cần chỉ là một người nhìn vào mắt họ và nói: “Tôi thấy nơi bạn một điều gì đó. Dù có thể chính bạn vẫn chưa nhận ra.” Đó có lẽ là hình thức “tìm kiếm tài năng” đẹp nhất: giúp một con người khám phá điều mà Thiên Chúa đã đặt sẵn trong lòng họ. Nếu có một điều chúng ta có thể truyền lại cho người trẻ, thì đó là điều này: tài năng không phải là điều giúp bạn chiến thắng, mà là điều giúp bạn sống. Tài năng không phải là một siêu năng lực, mà là một hạt giống. Không phải là một màn trình diễn, mà là một lời hứa. Không phải là cách để vượt lên trên người khác, mà là con đường để đánh thức điều đang ngủ yên trong bạn và chờ được nở hoa.

Thế giới nói: Got Talent – hãy chứng minh bạn làm được gì. Thiên Chúa nói: God Talent – hãy khám phá bạn được gọi để trở thành ai. Và hành trình khám phá ấy – chậm rãi, đầy cảm xúc, đôi khi bất ngờ – chính là cuộc phiêu lưu đẹp nhất mà mỗi người trẻ và mỗi con người có thể bước vào.

Tác giả: Giosy Cento

Chuyển ngữ: Lm. Giuse Phan Hoàng Nguyễn, RCJ