Tha Thứ Để Được Tự Do

Đôi khi, tha thứ thật dễ dàng. Ai đó phạm một lỗi vô ý — có khi chính ta cũng từng mắc lỗi tương tự — rồi họ chân thành xin lỗi. “Không sao đâu,” ta nói, “chuyện nhỏ mà.” Chỉ sau vài ngày, thậm chí vài giờ, ta gần như quên hẳn điều họ đã làm.

Nhưng có lúc, lỗi lầm ấy gây khó chịu hơn một chút: một sự bất tiện, một điều khiến ta phải nghiến răng chịu đựng trong chốc lát. Tuy vậy, người ấy tỏ ra thật sự hối lỗi — và hơn nữa, việc ôm giữ sự bực bội cũng có cái giá của nó. Nếu đó là đồng nghiệp, hàng xóm, hay một phụ huynh cùng tham gia đội bóng thiếu nhi của con bạn, bạn còn phải gặp họ thường xuyên, thậm chí cần đến sự cộng tác của họ. Sự tiện lợi đôi khi thắng thế hơn nỗ lực nuôi dưỡng một mối hằn thù.

Nhưng cũng có những lúc, lỗi lầm ấy thật nghiêm trọng. Ai đó đã làm tổn thương bạn sâu sắc, để lại hậu quả lâu dài. Có khi họ còn hành động với ác ý và chẳng hề tỏ ra hối hận. Họ không cần sự tha thứ của bạn. Thậm chí, họ còn hài lòng vì đã làm điều đó. Nếu phải định nghĩa “kẻ thù”, thì chính là người ấy.

Trong tất cả những hoàn cảnh đó, lời mời gọi của Chúa Giêsu dành cho chúng ta vẫn không thay đổi: hãy tha thứ. Hãy tha thứ “bảy mươi lần bảy”, như Chúa nói với thánh Phêrô khi được hỏi phải tha bao nhiêu lần cho người xúc phạm mình (Mt 18,21–22). Và như chính Chúa Giêsu cho thấy trên thập giá, sự tha thứ ấy còn được trao ban ngay cả cho những kẻ thù chưa hề tỏ ra hối lỗi.

“Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” — Chúa Giêsu cầu nguyện, trong điều được truyền thống Công giáo hiểu là Lời trăng trối thứ nhất của Người trên thập giá (Lc 23,34). Nếu có ai có lý do để không tha thứ, thì chắc chắn đó là Chúa Giêsu. Những người Người tha thứ chính là những kẻ đã kết án Người trong một phiên tòa bất công, đã đánh đòn dã man, và giờ đây đóng đinh Người trên thập giá ngoài thành Giêrusalem. Nửa sau của cùng câu Tin Mừng Luca còn như xát muối vào vết thương: “Chúng bắt thăm chia nhau áo của Người.” Thật tàn nhẫn biết bao!

Thế nhưng, sự căm ghét mù quáng và vô nghĩa của người Do Thái và người Rôma dành cho Chúa Giêsu không hề làm thay đổi trái tim Người. Giữa cơn nhạo báng ấy, một trong hai tên gian phi bị đóng đinh bên cạnh Chúa đã khẩn cầu Người nhớ đến anh khi vào Nước của Người. Và Chúa đáp: “Hôm nay, anh sẽ ở với tôi trên Thiên Đàng” (Lc 23,43). Sự tha thứ của Chúa Giêsu không bao giờ cạn.

Thật dễ để ngưỡng mộ lòng thương xót ấy từ một khoảng cách an toàn. Thật tuyệt vời biết bao khi Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa hằng sống, có thể tha thứ cho kẻ thù ngay lúc họ sỉ nhục Người trong những giây phút cuối đời! Là một tội nhân cần được tha thứ, tôi vô cùng biết ơn vì Người đã làm như thế.

Nhưng sẽ khó hơn nhiều khi đem sự bình thản đầy xót thương ấy so sánh với thái độ của chính chúng ta trước những người đã làm tổn thương mình. Chỉ cần vài phút suy nghĩ, tôi có thể kể ra một danh sách dài những người trong đời — đồng nghiệp, bạn bè, thậm chí người thân — mà sự đối xử bất công của họ từ nhiều năm trước vẫn khiến tôi cay đắng. Tôi biết Chúa mời gọi tôi tha thứ cho họ, ngay cả khi họ chẳng bao giờ nhận lỗi với tôi hay với bất kỳ ai. Nhưng biết điều đó không có nghĩa là việc ấy trở nên dễ dàng.

Tuy nhiên, tinh thần tha thứ là điều thiết yếu cho sự tăng trưởng thiêng liêng. Thánh Gioan Kim Khẩu, một Giáo phụ thời sơ khai, đã nói: “Khi tha thứ cho người khác, con đang bắt chước Thiên Chúa, con trở nên giống Thiên Chúa.”

Thánh Rôbertô Bellarminô cũng dạy rằng tha thứ mang lại những hoa trái thiêng liêng lớn lao: “Ôi, nếu các Kitô hữu biết rằng họ có thể dễ dàng đạt được những kho tàng vô tận, những phần thưởng cao quý và vinh quang lớn lao biết bao, chỉ bằng cách làm chủ những xao động trong tâm hồn mình và quảng đại coi thường những xúc phạm nhỏ bé, thì hẳn họ đã không cứng lòng và cố chấp chống lại sự tha thứ như thế.”

Một phần của việc “làm chủ” ấy, theo tôi, là nhận ra rằng nhiều tổn thương ta chịu đựng — khi nhìn lại với một khoảng cách cảm xúc lành mạnh — nhỏ bé hơn ta tưởng. Có thể ai đó ở nơi làm việc đã coi thường bạn, xúc phạm bạn, thậm chí chiếm công lao của bạn để được khen thưởng hay thăng chức. Điều đó không công bằng. Nhưng liệu công việc của bạn có thực sự bị đe dọa không? Gần như chắc chắn là không. Liệu cấp trên có nghĩ bạn là người tệ hại không? Khó có khả năng. Nếu ta tập tha thứ cho những điều như thế, ta sẽ vững vàng hơn khi đối diện với những tổn thương nghiêm trọng hơn trong đời.

Nhưng tại sao phải tha thứ? Ngoài việc biết rằng tha thứ giúp ta nên giống Chúa Kitô hơn, hay lời cảnh báo của Chúa rằng nếu ta không tha thứ cho người khác thì Thiên Chúa cũng sẽ không tha thứ cho ta (Mt 6,14–15)? Bởi vì không tha thứ sẽ làm tâm hồn ta trở nên cay độc, nuôi dưỡng một thứ kiêu ngạo khiến ta nghĩ rằng “tôi sẽ không bao giờ làm như người ấy.” Dần dần, nó đầu độc mối tương quan của ta không chỉ với người khác, mà còn với chính Thiên Chúa. Bởi lẽ, tất cả chúng ta đều là tội nhân cần đến lòng xót thương — nếu ta keo kiệt trong sự khoan dung, ta đang tự đặt mình đối nghịch với Thiên Chúa, Đấng đã tha thứ ngay cả cho những kẻ giết mình.

“Vâng, con cũng là tội nhân,” bạn có thể phản biện, “nhưng cha có biết họ đã làm gì với con không?” Có thể điều họ làm quả thật rất ác độc, với hậu quả nặng nề kéo dài suốt đời bạn. Chúa Giêsu không bảo bạn phải quên đi, cũng không bảo bạn coi nhẹ nỗi đau ấy. Tha thứ không có nghĩa là phủ nhận sự dữ của tội lỗi, hay tổn thương thật sự đã xảy ra; cũng không có nghĩa là bạn không được phép tự bảo vệ mình để tránh những tổn hại trong tương lai.

Tuy vậy, chúng ta vẫn phải tha thứ. Tha thứ không chỉ để được Thiên Chúa tha thứ, mà còn vì phần rỗi của chính linh hồn ta. Ngay cả khi người xúc phạm không xin lỗi, sự tha thứ vẫn mang lại bình an. Bình an ấy còn tác động tích cực đến tinh thần và thể xác, điều mà các nghiên cứu khoa học gần đây cũng xác nhận.

Một việc làm rất đơn giản nhưng đầy sức mạnh là: khi ở một mình, hãy gọi tên người đã làm tổn thương bạn và nói lớn tiếng: “Tôi tha thứ cho bạn.” Hãy thử đi. Hãy thử ngay hôm nay. Nhớ lại những người đã làm bạn đau khổ nhất trong đời. Chính tôi đã làm như vậy, và điều đó giúp tôi rất nhiều. Mối quan hệ của tôi với những đồng nghiệp khó chịu đã thay đổi gần như ngay lập tức sau khi tôi dành thời gian để nói lên lời tha thứ ấy.

Quan trọng hơn cả, tha thứ đưa chúng ta vào sự hiệp thông sâu xa hơn với Chúa Kitô. Tha thứ càng nhiều, ta càng hiểu điều Chúa đã làm cho ta trên thập giá; và ta cũng dần nhận ra rằng, theo cách nhỏ bé của mình, ta có thể trao ban ân sủng giống như Chúa đã trao ban khi Người tha thứ cho kẻ thù. Các mối quan hệ, gia đình, thậm chí cả cộng đoàn có thể được chữa lành theo thời gian nhờ một tấm lòng sẵn sàng tha thứ cách triệt để.

Đừng để những oán giận cũ kỹ giam cầm linh hồn bạn.
Tự do đang chờ bạn.
Bạn chỉ cần… tha thứ.

Tác giả: Casey Chalk

Nguồn: Catholic Exchange

Chuyển ngữ: Lm. Giuse Phan Hoàng Nguyễn, RCJ