Thánh Hannibal - Vị Tông Đồ của Gia Đình Kitô Giáo

Lời tựa

Khi tập sách nhỏ “Cha Hannibal, hôm nay” được ra mắt cách đây nhiều năm, ước mong của bộ sách là giúp độc giả từng bước khám phá khuôn mặt phong phú của Chân phước Hannibal, qua việc chiêm ngắm và đào sâu những khía cạnh cụ thể trong con người và trong sứ mạng tông đồ của ngài.

Thật vậy, Cha Hannibal là một con người có nhiều chiều kích. Như Homère đã từng nói về Ulysses là “con người muôn mặt”, nơi Cha Hannibal cũng hội tụ nhiều nét phong phú và độc đáo. Người ta có thể nhận ra nơi ngài hình ảnh của một nhà thơ nhạy cảm, một nhà giáo dục tận tụy, một người dấn thân cho xã hội, một tâm hồn thần bí sâu lắng, một nhà sáng lập đầy sáng tạo, và trên hết là một người cha và một mục tử luôn thao thức vì con người. Các tác phẩm ngài để lại chính là chứng tá sống động cho chiều sâu ấy.

Tuy nhiên, Cha Di Francia không phải là một học giả theo nghĩa hàn lâm hay hệ thống. Dù có kiến thức phong phú về văn chương và từng viết phê bình văn học, ngài không chủ ý xây dựng những công trình lý thuyết hay chuyên luận học thuật. Điều ngài để lại là những suy tư xuất phát từ đời sống, được nảy sinh trong những hoàn cảnh cụ thể, trong những biến cố thường ngày, hay trong những cuộc gặp gỡ chân thành với con người. Chính từ đó, chúng ta cảm nhận được sự tinh tế trong tư duy, chiều sâu nội tâm và trái tim rộng mở của ngài.

Một ví dụ tiêu biểu là khi Cha Hannibal đảm nhận việc biên tập Nhật ký của Thánh Veronica Giuliani. Công việc này cho thấy không chỉ sự am hiểu vững chắc về ngôn ngữ và văn học thần bí, mà còn bộc lộ một tâm hồn nhạy bén và một đời sống thiêng liêng sâu xa, giúp ngài cảm thông và đồng hành với kinh nghiệm thiêng liêng của vị thánh.

Ngay từ khi còn trẻ, Chân phước Hannibal đã để cho mình được chinh phục bởi tình yêu mãnh liệt dành cho Đức Giêsu Kitô, đặc biệt là nơi dung mạo của những người nghèo khổ và bị bỏ rơi. Chính tình yêu ấy đã trở thành ánh sáng soi đường cho mọi suy nghĩ, lời nói và hành động của ngài. Nhờ đó, dù được hình thành trong một bối cảnh lịch sử và xã hội rất khác với ngày nay, các hoạt động và các tác phẩm của Cha Hannibal vẫn luôn mang tính thời sự, gần gũi và chạm đến con tim con người.

Cha Hannibal không để lại cho chúng ta những bản văn mang tính hệ thống, nhưng nơi các trang viết của ngài, người đọc có thể nhận ra những trực giác sâu sắc, những định hướng nền tảng đã nâng đỡ đời sống và sứ vụ của ngài. Đó không phải là những ý tưởng được hình thành trên bàn giấy, nhưng là hoa trái của một đời sống được hiến dâng trọn vẹn, được kiểm chứng mỗi ngày trong thực tế phục vụ.

Chính từ kinh nghiệm sống ấy, mối quan tâm đặc biệt của Cha Hannibal đối với gia đình dần dần được bộc lộ. Ngài nhìn gia đình không chỉ như một cơ cấu xã hội hay một định chế, mà trước hết như một không gian của tình yêu, của sự sống và của đức tin được truyền trao. Theo nghĩa này, Cha Hannibal có thể được xem như người đã đi trước thời đại, đón nhận và sống những trực giác mà sau này Giáo Hội sẽ trình bày cách rõ ràng trong Tông huấn Familiaris consortio.

Trong những năm gần đây, Cha Antonio Ritorto, thuộc Dòng Tông Đồ Cầu Nguyện Cho Ơn Gọi, đã dành nhiều tâm huyết để nghiên cứu cách Cha Di Francia tiếp cận đề tài gia đình. Công trình của ngài giúp chúng ta hiểu rõ hơn cái nhìn của Cha Hannibal về gia đình, cả trong ý nghĩa chặt chẽ lẫn trong chiều kích rộng lớn hơn, gắn liền với đời sống mục vụ hằng ngày của ngài như một người cha thiêng liêng và một vị mục tử.

Tập sách nhỏ này là một nỗ lực nhằm tóm lược những nét chính của công trình nghiên cứu ấy, đồng thời làm nổi bật mối bận tâm thường trực của Cha Di Francia đối với gia đình, đến mức chúng ta có thể gọi ngài một cách thân thương là “Tông đồ của các gia đình”.

Ấn bản mới này của bộ sách “Cha Hannibal, hôm nay” tiếp tục diễn tả mối quan tâm đầy trách nhiệm và yêu mến của Cha Thỉnh nguyện và Văn phòng Thỉnh nguyện, khi mong muốn trao cho bạn hữu và những người sùng kính Chân phước Hannibal những phương thế đơn sơ nhưng sâu sắc, giúp họ hiểu hơn về con người của ngài và cảm nhận được vẻ đẹp phong phú của linh đạo ngài, được thể hiện qua những nhân đức được sống cách âm thầm và trung thành trong đời thường.

                                                                                                          - Gaetano Passarelli -

Dẫn nhập

Đối với Cha Hannibal Di Francia — người được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II gọi là “một người tiên phong đích thực và là bậc thầy đầy nhiệt huyết của mục vụ ơn gọi hiện đại” — gia đình luôn giữ một vị trí hết sức quan trọng. Ngài nhìn gia đình không chỉ như chiếc nôi làm phát sinh các ơn gọi, mà còn như một thực tại nền tảng cần được xã hội và Giáo hội đặc biệt quan tâm và chăm sóc.

Cũng như mọi con người khác, Cha Di Francia đã được sinh ra và lớn lên trong một gia đình. Tuy nhiên, ngay từ khi mới mười lăm tháng tuổi, ngài đã phải đối diện với một mất mát lớn lao: người cha qua đời, để lại một khoảng trống không thể bù đắp trong đời sống gia đình. Nỗi đau ấy càng trở nên nặng nề hơn khi người mẹ, còn rất trẻ, tái hôn; và rồi, khi Hannibal bước vào tuổi thiếu niên, cuộc hôn nhân thứ hai ấy cũng tan vỡ, dẫn đến sự ly thân của cha mẹ. Trong bối cảnh xã hội miền Nam nước Ý đầu thế kỷ XX, đây là một biến cố mang nhiều tổn thương và thường bị nhìn bằng ánh mắt khắt khe.

Những trải nghiệm gia đình phức tạp ấy, xét về mặt nhân bản, có thể để lại những ảnh hưởng tiêu cực nơi tâm lý của một con người. Thế nhưng, nơi Cha Hannibal, cũng như trong nhiều chặng đường khác của cuộc đời ngài, chính những vết thương ấy lại trở thành nguồn mạch hình thành một trái tim nhạy cảm và đầy cảm thông. Từ đó, ngài đặc biệt quan tâm đến những vấn đề của gia đình, đến thân phận trẻ mồ côi, đến đời sống tình cảm của con người, và đến nỗi đau khổ âm thầm mà nhiều người đang phải mang trong lòng.

Khi bước vào ơn gọi linh mục, Cha Hannibal khám phá thêm một chiều kích sâu xa hơn của gia đình: chiều kích thiêng liêng. Lời Chúa Giêsu trong Tin Mừng: “Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?” đã mở ra cho ngài một cái nhìn mới mẻ. Nơi Đức Kitô, Cha Hannibal nhận ra rằng những người nghèo khổ, những trẻ em mồ côi, và tất cả những ai cần được loan báo Lời Chúa đều có thể trở thành mẹ và là anh em của Người.

Chính từ xác tín ấy, Cha Di Francia đã coi khu Quartiere Avignone nghèo nàn và bị bỏ quên của thành phố Messina như chính gia đình của mình. Nhân dịp phong Chân phước cho ngài, Thánh Gioan Phaolô II đã nhận xét: “Ở bất cứ nơi đâu có những nhu cầu cần được đáp ứng — trẻ em không gia đình, những thiếu nhi đang gặp nguy hiểm nghiêm trọng — ngài đều hiện diện cách kịp thời và đầy yêu thương. Đối với mọi người, ngài là người cha và là ân nhân.”

Quan niệm về gia đình theo chiều kích thiêng liêng này còn được thể hiện rõ nét qua việc Cha Hannibal sáng lập hai Hội Dòng: Tông Đồ Cầu Nguyện Cho Ơn Gọi Thánh Tâm Chúa Giêsu (Rogationists) và Nữ Tử Nhiệt Thành Thánh Tâm Chúa Giêsu. Ngài đã trao cho các hội dòng này những định hướng rõ ràng, để trong các hoạt động giáo dục và trợ giúp xã hội, bầu khí của một gia đình đích thực — thấm đượm sự quan tâm, chăm sóc mang tính phụ tử và mẫu tử — được tái tạo cách tối đa. Mục tiêu của ngài là mang lại cho các em nhỏ một môi trường gia đình lành mạnh, điều không thể thiếu cho sự phát triển quân bình về tâm lý và tình cảm.

Dù không để lại những chuyên luận riêng biệt về gia đình, Chân phước Hannibal vẫn thể hiện, qua các tác phẩm và qua chính hoạt động giáo dục cũng như tông đồ của ngài, một ảnh hưởng sâu sắc đối với cách hiểu về gia đình và thực tại hôn nhân Kitô giáo. Trong một số biến cố và trước tác, người ta có thể nhận ra một nhãn quan thần học rất nhân bản và mục vụ về hôn nhân và đời sống gia đình.

Chính vì thế, Cha Di Francia đã ân cần khuyên nhủ các con cái thiêng liêng của mình: “Các linh mục Rogationists hãy quan tâm đến việc giúp hợp thức hóa những mối kết hợp bất hợp pháp bằng bí tích Hôn phối.” Với niềm vui và sự mãn nguyện, ngài còn chia sẻ thêm: “Trong Tu hội của tôi, có những người sẵn sàng trợ giúp về giấy tờ và hồ sơ cần thiết, để các đôi bạn — kể cả trong những hoàn cảnh tế nhị — có thể cử hành hôn nhân theo nghi thức của Giáo hội; và đó thực sự là một lợi ích lớn.”

Các gia đình tại “Khu phố Avignone”

Từ năm 1869, sau khi Sicilia được sáp nhập vào Vương quốc Ý, tại phía nam thành phố Messina đã hình thành một khu dân cư do Hầu tước Antonio Avignone xây dựng. Đó là một khu phố gồm những căn nhà tạm bợ, được cho những người nghèo nhất thuê theo ngày — những con người không có khả năng sở hữu hay duy trì một mái ấm ổn định cho riêng mình. Theo lời sử gia Vincenzo Villa, hoàn cảnh của những người sống nơi đây không chỉ bi đát về vật chất, mà còn hết sức nghiêm trọng về đời sống luân lý và tôn giáo, khi nhiều hình thức suy đồi và rối loạn gia đình cùng tồn tại.

Chính Cha Hannibal Di Francia cũng đã để lại những dòng mô tả rất thực tế và đau xót về khu phố Avignone. Đó là một nơi bị bỏ quên, hỗn độn và nghèo khổ đến mức trở thành nỗi ám ảnh đối với cả thành phố. Trong những túp lều tạm bợ — đôi khi còn tệ hơn cả chuồng súc vật — người ta chen chúc sống chung với nhau, thiếu vắng hoàn toàn những ràng buộc gia đình, dân sự và tôn giáo. Con người sống bên nhau mà không có trật tự, không có phẩm giá, như thể bị tước mất căn tính làm người.

Chính tại nơi tưởng chừng không ai dám đặt chân đến ấy, Hannibal đã đến và gắn bó suốt cả cuộc đời mình. Cuộc gặp gỡ với người hành khất giả mù Zancone — ngay cả trước khi ngài được truyền chức linh mục — đã trở thành khởi điểm của một lời cam kết âm thầm nhưng quyết liệt. Khi được hỏi về những điều thuộc về Thiên Chúa, người nghèo đáp lại: “Ai sẽ dạy tôi?” Câu hỏi ấy đã đánh động sâu xa tâm hồn Hannibal, khiến ngài thốt lên lời hứa đơn sơ nhưng đầy sức nặng: “Tôi sẽ đến thăm anh.” Đó là giây phút mà Chúa Quan Phòng mở ra cho ngài con đường hiến thân trọn vẹn cho người nghèo.

Sau khi được thụ phong linh mục (16 tháng 3 năm 1878), Cha Hannibal đã xin phép và được chấp thuận để đến sống ngay trong khu phố Avignone. Ngài muốn hiện diện giữa những con người bị bỏ rơi ấy, để loan báo Tin Mừng và góp phần phục hồi phẩm giá con người cho họ và cho các gia đình của họ. Đối diện với thực trạng đau lòng ấy, ngài đã thốt lên trong lời cầu nguyện: “Lạy Chúa, thật là những cảnh tượng kinh hoàng! Nghèo đói luôn đi kèm với sự suy đồi luân lý và sự chà đạp đau đớn lên sự trong trắng và trinh khiết.”

Đó là một sứ vụ đầy thử thách, với không ít thất bại, nhưng cũng chan chứa những tia hy vọng. Cha Hannibal tin rằng ánh sáng Tin Mừng có thể soi rọi ngay cả những tâm trí u tối nhất. Ngài đi đến bất cứ nơi đâu có nhu cầu khẩn thiết; dừng lại trò chuyện với từng người; đón các em nhỏ ngoài đường, cho các em chút thức ăn, rồi kiên nhẫn chia sẻ với các em những điều về Thiên Chúa — những điều hoàn toàn xa lạ trong bối cảnh gia đình của các em.

Chính Cha Hannibal đã kể lại rằng, khi đặt chân vào khu phố ấy, lời Tin Mừng đã vang lên trong tâm trí ngài: “Họ như chiên không người chăn… Lúa chín đầy đồng mà thợ gặt thì ít.” (Mt 9,35–38). Nơi đoạn Tin Mừng này, ngài tìm thấy nguồn cảm hứng và định hướng cho toàn bộ sứ vụ của mình. Ngài xác tín rằng cần có thêm nhiều con người sẵn sàng chia sẻ lòng trắc ẩn của Đức Kitô trước những đám đông mệt mỏi và kiệt sức.

Từ xác tín ấy, sau nhiều năm cầu nguyện, lao nhọc và hy sinh, Cha Hannibal đã sáng lập hai Hội Dòng: Dòng Nữ Tử Nhiệt Thành Thánh Tâm Chúa Giêsu và Dòng Tông Đồ Cầu Nguyện Cho Ơn Gọi Thánh Tâm Chúa Giêsu, để trao lại cho họ tinh thần bác ái, nhiệt thành và hy sinh của mình.

Bên cạnh việc chăm lo đời sống thiêng liêng, Cha Di Francia còn đặc biệt quan tâm đến việc thăng tiến con người. Ngài hiểu rằng, để khôi phục phẩm giá, trước hết cần giúp con người thoát khỏi cảnh nhàn rỗi và bấp bênh. Vì thế, ngài đã thiết lập nhà in, các xưởng giày da và may mặc, nhằm tạo công ăn việc làm và nghề nghiệp cho những người nghèo, giúp họ từng bước hội nhập vào đời sống xã hội.

Nhờ những nỗ lực ấy, khu phố Avignone dần dần thay đổi diện mạo. Dù nghèo đói và khốn khổ vẫn còn đó, nhưng Cha Hannibal đã không ngừng mời gọi cả khu phố tiến về phía ánh sáng, đồng thời đánh động lương tâm của toàn thể dân thành Messina về trách nhiệm của họ đối với những gia đình đang tan vỡ.

Cha Tusino, một môn đệ và là chứng nhân trực tiếp, đã kể lại rằng Cha Hannibal đã tự nhận lấy sứ mạng lập lại trật tự và phẩm giá cho những con người bị chà đạp. Ngài chăm lo cho họ từ những nhu cầu căn bản nhất — quần áo, nhà ở — cho đến những nhu cầu sâu xa hơn, là giúp họ hiểu được phẩm giá của hôn nhân và gia đình.

Để duy trì công việc ấy, Cha Hannibal đã phải đi xin từng nhà, chấp nhận những lời từ chối, thậm chí cả những xúc phạm. Trong lúc nản lòng, ngài từng viết cho Cha Cusmano: “Con đang ngập trong nợ nần… chỉ còn biết phó thác cho Trái Tim dịu hiền của Chúa Giêsu.”

Cha Di Francia sớm nhận ra rằng, để chữa lành các gia đình tại Avignone, cần phải đồng thời đồng hành với cha mẹ và bảo vệ con cái, nhất là các thiếu nữ trước những nguy hiểm hằng ngày. Ngài đặc biệt dành mối quan tâm sâu xa cho các trẻ mồ côi, bởi ngài hiểu rằng khi cha mẹ không còn, tương lai của các em trở nên vô cùng mong manh.

Trong tất cả những nỗ lực ấy, Cha Hannibal không hành động như một nhà hoạt động xã hội đơn thuần, nhưng trước hết là như một linh mục. Ngài đưa con người trở về với Thiên Chúa, bởi ngài xác tín rằng chỉ nơi Thiên Chúa, con người mới tìm lại được phẩm giá đích thực của mình. Bác ái và giáo lý, loan báo Tin Mừng và thăng tiến con người luôn song hành trong sứ vụ của ngài.

Nguồn mạch của mọi dấn thân nơi Cha Hannibal chính là tình yêu dành cho Đức Giêsu Kitô. Ngài đã từng viết rằng nếu không có tình yêu ấy, ngài đã không thể chịu đựng nổi những hy sinh và khổ cực của đời sống giữa người nghèo.

Đối với Cha Di Francia, gia đình không chỉ là một thực tại tự nhiên, nhưng là một “gia đình Tin Mừng”, được liên kết với Đức Kitô và xây dựng trên đức tin. Từ lý tưởng ấy, ngài đã kiến tạo nơi các cơ sở của mình một bầu khí gia đình đích thực, thấm đượm tình phụ tử và mẫu tử thiêng liêng, để mọi người — đặc biệt là những gia đình bị tổn thương — có thể cảm nhận được dung mạo yêu thương của Giáo hội.

Đào tạo và chăm sóc các gia đình

Điểm khởi đi trong cách nhìn của Chân phước Hannibal Di Francia về hôn nhân và gia đình là một xác tín rất đơn sơ nhưng sâu xa: mọi sự phải được sống cho Thiên Chúa. Chính từ xác tín ấy, khi đọc các trước tác, bài giảng và hoạt động mục vụ của ngài, ta dễ dàng nhận ra rằng hôn nhân và gia đình không chỉ là một thực tại nhân bản, mà trước hết là nơi gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người.

Theo Cha Hannibal, nhờ sức mạnh của bí tích Hôn phối, đôi vợ chồng được mời gọi xây dựng một gia đình đặt nền tảng trên sự hiệp thông. Đó là sự hiệp thông mà thánh Phaolô đã chiêm ngắm nơi mối tương quan tình yêu giữa Đức Kitô và Giáo hội. Chính sự hiệp thông này làm cho tình yêu phu thê không còn chỉ là cảm xúc hay gắn bó tự nhiên, nhưng được biến đổi thành đức ái phu thê: một tình yêu mở ra với Thiên Chúa và được nuôi dưỡng bởi ân sủng của Người.

Từ đó, đôi bạn được mời gọi xây dựng một gia đình thánh thiện, nơi tình yêu vợ chồng trở thành môi trường giúp con cái lớn lên trong nhân cách, đức tin và lòng yêu mến Thiên Chúa, hầu cùng nhau góp phần xây dựng Nước Trời ngay giữa đời thường.

Những xác tín ấy không chỉ nằm trên lý thuyết, nhưng được Cha Hannibal diễn tả cách sống động trong các bài giảng và thực hành mục vụ. Một ví dụ rất tiêu biểu là những lời ngài chia sẻ trong một bài giảng hôn phối. Với giọng nói của một người cha, ngài nhắc nhở đôi tân hôn về vẻ đẹp và trách nhiệm lớn lao của bí tích mà họ vừa lãnh nhận. Ngài ân cần cảnh báo người chồng đừng để sự thô bạo, nóng giận hay ích kỷ làm tổn thương người vợ; bởi người vợ không phải là nô lệ, mà là người bạn đường được Thiên Chúa trao phó. Lời nhắc nhở ấy phản ánh lập trường rất rõ ràng của Cha Hannibal trong việc lên án bạo lực gia đình — một thực tại đau lòng mà chính ngài thường xuyên chứng kiến tại khu phố Avignone.

Đối với người vợ, Cha Hannibal cũng dành những lời khích lệ đầy tế nhị. Ngài mời gọi người vợ sống tình yêu không chỉ bằng sự dịu dàng, mà còn bằng sự kính trọng, cảm thông và nâng đỡ chồng trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống. Qua đó, Cha Hannibal cho thấy một cái nhìn rất quân bình và nhân bản về đời sống hôn nhân, trong đó vợ chồng được mời gọi nâng đỡ nhau như những người bạn đồng hành.

Đặc biệt, Cha Hannibal luôn hướng ánh nhìn về con cái — những hoa trái quý giá của tình yêu phu thê. Ai có thể hiểu và yêu trẻ em hơn Cha Hannibal, người đã từng ôm ấp và chăm sóc hàng trăm trẻ mồ côi và bị bỏ rơi? Đối với ngài, việc giáo dục con cái không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là một sứ mạng thiêng liêng đòi hỏi sự cộng tác mật thiết với ân sủng của Thiên Chúa.

Chính vì thế, trong bài giảng lễ hôn phối, Cha Di Francia nhấn mạnh rằng để chu toàn bổn phận làm vợ chồng, làm cha mẹ, con người không thể chỉ dựa vào sức riêng mình. Gia đình cần đến ân sủng của Thiên Chúa, ân sủng đã được ban trong bí tích Hôn phối và cần được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện, đời sống đức tin và các việc lành. Với lối nói đơn sơ, ngài mời gọi các đôi vợ chồng hãy luôn ngước mắt lên trời, bởi mọi điều thiện hảo đều đến từ Thiên Chúa.

Qua những lời giảng dạy ấy, ta nhận ra nơi Cha Hannibal một phương pháp giáo dục gia đình rất giản dị nhưng sâu sắc. Ngài không đưa ra những lý thuyết phức tạp, mà nói với con người bằng kinh nghiệm sống, bằng trái tim của một mục tử từng đồng hành với biết bao gia đình đổ vỡ. Nhãn quan thần học của ngài về bí tích Hôn phối, dù được diễn đạt bằng ngôn ngữ của thời đại mình, vẫn hoàn toàn hòa hợp với giáo huấn của Giáo hội, và sau này sẽ được đào sâu hơn trong các văn kiện của Công đồng và hậu Công đồng.

Cha Hannibal cũng không ngần ngại nhấn mạnh đến những hệ quả thực tiễn của hôn nhân Kitô giáo. Ngài nhìn bí tích Hôn phối như một hồng ân lớn lao cho nhân loại, bởi chính qua hôn nhân mà sự sống được trao ban, Giáo hội được xây dựng, và những ơn gọi thánh thiện — kể cả ơn gọi linh mục và tu trì — được nảy sinh.

Trong cách nhìn của Cha Di Francia, mọi thực tại của đời sống — từ sinh ra, lớn lên, kết hôn, đau khổ cho đến cái chết — đều cần được đặt trong mối tương quan với Thiên Chúa. Vì thế, hôn nhân và gia đình không chỉ là một thực tại tự nhiên, nhưng là một hành trình đức tin, một nơi gặp gỡ Thiên Chúa trong đời sống thường ngày.

Khi nói đến bí tích, Cha Hannibal không coi đó là điều gì được “thêm vào” hôn nhân từ bên ngoài. Đối với ngài, bí tích chính là chính hôn nhân được sống trong ánh sáng đức tin, được thấm nhập bởi đời sống Giáo hội và được nâng đỡ bởi ân sủng của Đức Kitô.

Từ việc đọc các văn bản của Cha Hannibal, chúng ta có thể nhận ra những trực giác mục vụ rất gần với những định hướng của Giáo hội ngày nay: chuyển từ cái nhìn thuần pháp lý sang cái nhìn hiệp thông; từ một luân lý dựa trên từng trường hợp riêng lẻ sang một luân lý đặt nền tảng trên ơn gọi trong Đức Kitô; từ lý thuyết sang đồng hành mục vụ với những hoàn cảnh cụ thể, đặc biệt là những hoàn cảnh mong manh và bị tổn thương.

Phần lớn sứ vụ của Cha Hannibal diễn ra giữa những con người sống bên lề xã hội, trong những hoàn cảnh gia đình không trọn vẹn. Chính vì thế, ngài đã dành mọi nỗ lực để giúp các đôi vợ chồng đang sống ngoài ân sủng của bí tích tìm lại con đường trở về với Thiên Chúa. Ngài sẵn sàng lo liệu mọi thủ tục cần thiết để giúp họ có thể cử hành hôn nhân trong Giáo hội, bởi đối với ngài, đó không chỉ là vấn đề luật lệ, mà là con đường chữa lành và cứu độ.

Cha Hannibal luôn xác tín rằng chỉ có ân sủng của Thiên Chúa mới có thể xây dựng một gia đình bền vững. Khi tình yêu phu thê được thấm nhập bởi ân sủng bí tích, nó trở thành đức ái phu thê, hướng đôi bạn đến sự thánh hóa lẫn nhau và đến ơn cứu độ. Chính trong viễn tượng ấy, Cha Hannibal đã diễn tả cách thật đẹp rằng đời sống hôn nhân Kitô giáo có thể trở thành “hai linh hồn trong một con tim duy nhất”.

Sứ vụ tông đồ gia đình của Cha Hannibal

Chân phước Hannibal Di Francia là người đã sống và thực thi một cách rất cụ thể điều mà ngày nay chúng ta gọi là một “nhân bản học gia đình”. Khi tìm hiểu tư tưởng và hoạt động tông đồ của ngài, đặc biệt trong lãnh vực gia đình, chúng ta không thể không quay trở lại với khu phố Avignone — nơi đã trở thành không gian sống, không gian thánh hóa và cũng là nơi Cha Hannibal tìm thấy ý nghĩa trọn vẹn cho ơn gọi linh mục của mình.

Chúng ta đã thấy Avignone là một nơi nghèo nàn, hỗn loạn và đầy sợ hãi, đến mức hầu như không ai dám bước chân vào. Thế nhưng, Cha Hannibal không chỉ dám đến, mà còn dám ở lại, dám chia sẻ cuộc sống với những con người bị bỏ rơi nhất. Ngài sống giữa họ với một sự khôn ngoan mục vụ đặc biệt, biết thích nghi với hoàn cảnh, biết kiên nhẫn và sáng tạo để từng bước vượt qua sự nghèo đói — không chỉ về vật chất, mà cả về luân lý và đời sống đức tin.

Điều đáng chú ý là mọi hành động của Cha Hannibal đều phát xuất từ một niềm tín thác sâu xa vào Chúa Quan Phòng. Ngài không hành động theo cảm hứng nhất thời, cũng không bị cuốn theo những phản ứng bột phát trước đau khổ. Trái lại, những việc ngài làm cho người nghèo luôn là hoa trái của cầu nguyện, suy tư và một chọn lựa có ý thức, được nâng đỡ bởi một phương pháp rõ ràng và bền bỉ.

Như tác giả Corduano đã nhận xét, Cha Hannibal đã thực hiện một hình thức thăng tiến con người rất hiện đại, thậm chí đi trước thời đại. Đối với ngài, không đủ chỉ cho người nghèo ăn no, mặc ấm hay được tắm rửa sạch sẽ. Điều quan trọng hơn là giúp họ tái khám phá phẩm giá của mình: phẩm giá của một con người có lý trí, có trách nhiệm, và là con cái Thiên Chúa. Vì thế, Cha Hannibal luôn gắn việc trợ giúp vật chất với việc giáo dục, đào tạo nghề nghiệp và nâng cao đời sống văn hóa — không phải cách tạm bợ, mà như một con đường lâu dài.

Tuy dấn thân với tất cả nhiệt huyết, Cha Hannibal sớm nhận ra rằng một mình ngài không thể làm tất cả. Ngài hiểu rằng cần có thêm nhiều người cùng chia sẻ sứ vụ, trước hết là các linh mục, nhưng rồi cả giáo dân nữa. Từ đó, ngài mở rộng cách hiểu về “những thợ gặt” trong Tin Mừng: không chỉ là hàng giáo sĩ, mà là tất cả những ai sẵn sàng dấn thân vì phần rỗi các linh hồn.

Đối với Cha Hannibal, mệnh lệnh của Đức Giêsu: “Hãy xin Chủ mùa gặt…” không chỉ là một lời mời gọi cầu nguyện, mà là kim chỉ nam cho toàn bộ sứ vụ của ngài. Ngài xác tín rằng cần phải cầu xin Thiên Chúa ban cho Giáo hội những linh mục theo Trái Tim Người, những tu sĩ nam nữ sống đời thánh hiến, và cả những giáo dân nhiệt thành — những con người được Thần Khí hướng dẫn, sẵn sàng phục vụ bằng mọi khả năng Chúa ban.

Cách riêng, Cha Hannibal dành mối quan tâm sâu xa cho các bậc cha mẹ, những người mà ngài coi là những “thợ gặt” đang nắm trong tay cánh đồng tương lai của nhân loại. Ngài tha thiết cầu xin Thiên Chúa ban ánh sáng và ân sủng cho họ, để họ biết giáo dục con cái bằng chính gương sáng của mình, bảo vệ con cái khỏi những nguy hiểm cho linh hồn, và giúp chúng trưởng thành cách toàn diện. Đồng thời, ngài cũng đau đáu trước thực tế rằng nhiều gia đình đã để cho “thế gian” xâm nhập vào chính ngôi nhà của mình, khiến gia đình trở thành một nơi xa lạ với Tin Mừng.

Những suy tư ấy của Cha Hannibal thật gần gũi với nhãn quan của Giáo hội hôm nay, được soi sáng bởi Công đồng Vaticanô II và các văn kiện về gia đình. Ngài đã sớm cảm nhận được điều mà Giáo hội sau này diễn tả rõ ràng: gia đình Kitô giáo là Giáo hội tại gia, nơi đức tin được sống, được truyền đạt và được làm chứng mỗi ngày.

Chính vì thế, các cơ sở do Cha Hannibal sáng lập để đón nhận trẻ em mồ côi và bị bỏ rơi đều được tổ chức theo mô hình gia đình. Ngài mong muốn các em, dù thiếu vắng gia đình ruột thịt, vẫn có thể cảm nhận được bầu khí yêu thương, sự quan tâm và trách nhiệm lẫn nhau — những yếu tố thiết yếu để một con người lớn lên cách quân bình.

Cha Hannibal luôn nhấn mạnh rằng không một cơ sở tập thể nào có thể thay thế trọn vẹn gia đình. Vì thế, ít nhất, ngài muốn những nơi ấy giống gia đình nhất có thể. Chính trực giác này khiến tư tưởng của ngài trở nên rất gần với mô hình “nhà gia đình” đang được áp dụng rộng rãi ngày nay.

Khi các em đến tuổi trưởng thành và chuẩn bị rời khỏi cơ sở, Cha Hannibal không coi sứ mạng của mình đã kết thúc. Ngài vẫn tiếp tục đồng hành, khích lệ họ trở thành những Kitô hữu tốt và những công dân tốt, và luôn nhắc nhở rằng nơi đã nuôi dưỡng họ sẽ mãi là ngôi nhà mở rộng vòng tay đón họ trở về.

Đặc biệt, Cha Hannibal dành ưu tiên hàng đầu cho việc đào tạo người trẻ để họ có thể xây dựng những gia đình lương thiện trong tương lai. Ngài xác tín rằng giáo dục phải giúp con người được tái sinh, được nâng lên về luân lý và nhân bản, chứ không chỉ là sự trợ cấp nhất thời. Chính vì thế, ngài đầu tư rất nhiều vào việc đào tạo nghề nghiệp, coi lao động là con đường dẫn đến phẩm giá, kỷ luật và một tương lai bền vững.

Từng bước một, Cha Hannibal đã thiết lập các lớp học, xưởng nghề, nhà in, xưởng giày, xưởng dệt, lò bánh mì… Không phải để sản xuất vì sản xuất, nhưng để giáo dục con người biết sống giản dị, biết trân trọng lao động, biết phân biệt điều cần thiết với điều dư thừa, và biết đặt lợi ích của mình trong tương quan với lợi ích của người khác.

Trong tất cả những hoạt động ấy, Cha Hannibal luôn hướng đến việc hình thành những con người có khả năng xây dựng gia đình và xã hội trên nền tảng công bằng, trách nhiệm và tình liên đới. Ngài dạy rằng công bằng không phải là đối xử giống nhau với mọi người, mà là biết đón nhận mỗi người trong hoàn cảnh cụ thể của họ.

Ngày nay, sự hiện diện của hai Hội Dòng do Cha Hannibal sáng lập — Rogationists và Nữ Tử Nhiệt Thành — với hàng chục cơ sở tại nhiều quốc gia, là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của linh đạo và sứ vụ mà ngài đã khởi xướng. Từ khu phố Avignone nghèo nàn, một dòng chảy sự sống đã lan tỏa, sinh hoa trái cho Giáo hội và xã hội.

Những con người được đào tạo trong tinh thần của Cha Hannibal hôm nay tiếp tục hiện diện giữa thế giới như những chứng nhân âm thầm nhưng mạnh mẽ của Tin Mừng. Qua gia đình, lao động, giáo dục và đời sống đức tin, họ làm cho linh đạo của Cha Hannibal tiếp tục sống động, như một lời mời gọi không ngừng: hãy yêu thương con người bằng trái tim của Đức Kitô, bắt đầu từ chính gia đình.

Ơn gọi của gia đình

Sự quan tâm và những nỗ lực mà Cha Hannibal Di Francia dành cho gia đình không chỉ sinh hoa kết trái trong suốt cuộc đời ngài, mà cho đến hôm nay vẫn tiếp tục trổ sinh những hoa trái phong phú trong lòng Giáo hội. Một trong những dấu chỉ rõ nét nhất của sức sống ấy chính là phong trào Rogate, được khai sinh từ lòng nhiệt thành của Cha Hannibal đối với các ơn gọi, và được thể hiện qua một mạng lưới đa dạng các hiệp hội, nhóm và cộng đoàn đang nỗ lực sống và lan tỏa linh đạo của ngài.

Trong bối cảnh ấy, các Gia đình Voc giữ một vị trí đặc biệt. Nhóm này được hình thành khoảng hai mươi năm trước, như một đáp trả cụ thể trước mối quan tâm ngày càng sâu sắc của Giáo hội đối với gia đình. Trực giác nền tảng của các Gia đình Voc rất đơn sơ nhưng đầy sức gợi mở: xã hội chỉ có thể trở nên tốt đẹp hơn khi có những con người biết sống và phục vụ cách có trách nhiệm; khi có những gia đình Kitô giáo biết trở thành nơi đầu tiên mà Tin Mừng của tình yêu được sống và được trao ban; và khi mỗi sự sống được đón nhận như một ơn gọi cho một sứ mạng.

Trong nhãn quan ấy, vai trò của gia đình trong lãnh vực ơn gọi gắn chặt với cách gia đình hiểu và sống sự sống như một sự phục vụ. Công đồng Vaticanô II đã gọi gia đình là “chủng viện đầu tiên”, bởi vì chính trong gia đình, con người học cách cộng tác với Thiên Chúa: trước hết qua việc quảng đại đón nhận sự sống, và tiếp đến qua việc tạo nên một môi trường giúp con cái có thể lắng nghe tiếng Chúa, phân định và quảng đại đáp lại ơn gọi của mình.

Theo linh đạo của Cha Hannibal Di Francia, gia đình được nhìn nhận cách đúng đắn như ơn gọi của các ơn gọi. Gia đình được mời gọi trở thành mảnh đất ưu tiên, nơi mọi ơn gọi có thể được chào đón, lớn lên và trưởng thành. Chính vì thế, gia đình Kitô giáo xứng đáng được gọi là Giáo hội tại gia: nơi các giá trị Tin Mừng được sống hằng ngày, trở thành nguồn sức sống, động lực canh tân và một chứng tá độc đáo không thể thay thế. Từ gia đình, các ơn gọi được nảy sinh; và cũng từ gia đình, những điều kiện thuận lợi nhất cho việc nhận ra, đáp trả và thăng tiến ơn gọi được hình thành.

Các Gia đình Voc, kín múc cảm hứng từ đặc sủng và linh đạo của Chân phước Cha Hannibal, sẵn sàng dấn thân để sống thừa tác vụ hôn nhân phục vụ mọi ơn gọi. Trung thành với lời mời gọi của Đức Giêsu: “Hãy cầu xin Chủ mùa gặt sai thợ ra gặt lúa của Người”, họ hiến dâng chính đời sống hôn nhân và gia đình của mình như một lời cầu nguyện sống động, xin Chúa ban cho Giáo hội những “thợ gặt tốt lành”.

Xuất phát từ linh hứng nguyên thủy của Cha Hannibal, sứ mạng của các Gia đình Voc mang chiều kích ngôn sứ. Đó là cách họ diễn tả trọn vẹn căn tính Kitô hữu của mình — căn tính thuộc về Đức Kitô. Đời sống phu thê của họ, được đặt nền tảng trên bí tích Hôn phối, trở thành một ơn gọi và một sứ mạng, được sống cách sáng tạo và mới mẻ, để phục vụ cộng đoàn Giáo hội và xã hội.

Trong sự trung thành với linh đạo Di Francia, một Gia đình Voc đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo con cái trong tự do. Các bậc cha mẹ ý thức rằng mục tiêu của giáo dục không phải là áp đặt, nhưng là giúp con cái lớn lên trong khả năng phân định, đưa ra những chọn lựa tự do và trưởng thành, kể cả trong việc định hướng ơn gọi. Chính vì thế, những gia đình được đào luyện trong “trường học” của Cha Hannibal coi tự do là một giá trị nhân bản và Kitô giáo cao quý, và mọi tương quan trong gia đình đều nhằm giúp mỗi người trở thành chủ thể có trách nhiệm của đời mình.

Được nâng đỡ bởi lời cầu nguyện đơn sơ: “Lạy Chúa, Chúa muốn con làm gì?”, các Gia đình Voc kiên trì cầu xin cho có nhiều thợ gặt trong cánh đồng của Thiên Chúa, đồng thời giáo dục con cái sẵn sàng thưa lên: “Lạy Chúa, nếu Chúa muốn, xin hãy sai con.” Họ hiểu rằng mình càng là những nhà giáo dục đích thực khi họ càng tạo được một bầu khí giúp mỗi thành viên tự do lắng nghe Thiên Chúa và khám phá ơn gọi độc đáo của mình.

Sứ mạng của Gia đình Voc không khép kín trong phạm vi gia đình. Trái lại, họ mở rộng con tim và tầm nhìn để cộng tác với giáo xứ và cộng đoàn địa phương, nhằm khích lệ các gia đình khác tái khám phá ơn gọi của chính mình, cũng như đồng hành với con cái họ trong hành trình phân định ơn gọi.

Cha Hannibal đã luôn xác tín rằng trẻ em cần được lớn lên trong một gia đình — không phải bất cứ gia đình nào, mà là một gia đình được soi sáng và hướng dẫn bởi các giá trị Tin Mừng. Ngài mạnh mẽ cảnh báo rằng khi gia đình bị suy yếu, toàn bộ xã hội cũng bị lung lay. Ngài hiểu rất rõ rằng sức mạnh của gia đình phần lớn tùy thuộc vào sự trưởng thành của cha mẹ, vào sự hiệp nhất phu thê, và vào chất lượng các mối tương quan được xây dựng trong gia đình.

Chính từ cộng đoàn nền tảng này mà sự phát triển toàn diện của con người — về thể lý, trí tuệ, luân lý và thiêng liêng — được hình thành. Điều mà các văn kiện mục vụ của Giáo hội ngày nay khẳng định, rằng “ơn gọi sâu xa nhất của gia đình là nên thánh”, Cha Hannibal đã sớm cảm nhận và sống từ trước. Đối với ngài, linh đạo gia đình không được sống bên ngoài đời sống hôn nhân, nhưng ngay trong chính đời sống hằng ngày của gia đình, qua sự trung tín với những đòi hỏi của tình yêu phu thê, của việc làm cha mẹ, và qua niềm vui được hiến dâng trọn vẹn cho Thiên Chúa trong chính bậc sống của mình.

Kết luận

Sự quan tâm sâu xa và thái độ tỉnh thức mang tính ngôn sứ của Cha Hannibal Di Francia đối với gia đình đã trở thành một nét xuyên suốt trong đời sống linh mục hằng ngày của ngài. Dù không thể nói rằng Cha Di Francia đã nắm bắt cách đầy đủ mọi chiều kích của một thực tại phong phú và nền tảng như hôn nhân và gia đình, nhưng từ nơi ngài, chúng ta vẫn có thể kín múc được những định hướng độc đáo, sâu sắc và đầy cảm hứng cho việc suy tư và đồng hành mục vụ với các gia đình.

Trong bối cảnh văn hóa đương đại, hôn nhân và gia đình thường được trình bày như những thực tại thuộc trật tự tự nhiên, nhưng là một “tự nhiên” sống trong lịch sử, chịu tác động của các biến chuyển xã hội và văn hóa. Chính vì thế, cách con người hiểu và sống gia đình cũng không ngừng thay đổi. Tuy nhiên, bất chấp mọi biến động ấy, hôn nhân và gia đình vẫn chứng tỏ mình là những giá trị bền vững, không thể thay thế. Chúng có thể mang những hình thức biểu hiện khác nhau theo thời đại, nhưng vẫn luôn là không gian thiết yếu cho sự sống, cho các mối tương quan, và cho việc truyền trao những giá trị nhân bản và thiêng liêng.

Qua việc đọc lại các trước tác và những can thiệp mục vụ của Cha Hannibal, ta có thể nhận ra một nguyên lý nền tảng của linh đạo hôn nhân: kinh nghiệm gia đình và kinh nghiệm Giáo hội không tách rời, nhưng bổ túc và làm phong phú cho nhau. Giáo hội, với tư cách là bí tích sống động của ơn cứu độ, trở thành nguồn mạch ân sủng cho đời sống hôn nhân; đồng thời, gia đình Kitô giáo lại là nơi đức ái của Giáo hội được cụ thể hóa trong đời sống thường ngày. Chính trong sự trao đổi hỗ tương ấy, cả gia đình lẫn Giáo hội đều được xây dựng và lớn lên trong Đức Kitô.

Không phải ngẫu nhiên mà thánh Phaolô đã dùng hình ảnh hôn nhân để diễn tả mầu nhiệm Giáo hội, và ngược lại, dùng mầu nhiệm Giáo hội để soi sáng ý nghĩa Kitô giáo của hôn nhân. Cha Hannibal đã kín múc từ trực giác Phaolô ấy để khẳng định phẩm giá và tính thánh thiêng của gia đình, như một nơi chốn ưu tiên của ân sủng và của sự hiến dâng.

Linh đạo Di Francia hướng các gia đình đến điều mà Giáo hội hôm nay không ngừng mời gọi: trở thành những gia đình cởi mở, biết đối thoại và sẵn sàng phục vụ thế giới. Trong viễn tượng ấy, các đôi vợ chồng được khích lệ sống tinh thần tự do và bình đẳng trong việc chia sẻ trách nhiệm, cùng nhau dấn thân trước những thách đố xã hội, và trở thành những tác nhân sống động của công cuộc loan báo Tin Mừng. Gia đình, nhờ đó, trở thành dấu chỉ hữu hình của ân sủng Thiên Chúa giữa lòng thế giới.

Cha Di Francia cũng ý thức rất rõ rằng lý tưởng Kitô giáo về hôn nhân và gia đình không bao giờ được thực hiện cách trọn vẹn ngay trong lịch sử. Gia đình luôn là một hành trình, một tiến trình còn dang dở. Chính vì thế, ngài nhấn mạnh đến việc đặt đời sống hôn nhân bén rễ nơi bí tích — nơi mang trong mình nhịp điệu Vượt Qua không ngừng: chết đi cho những gì khép kín, ích kỷ và thuần túy trần thế, để được tái sinh trong một đời sống mới, được sống ngày càng rõ hơn như ơn gọi và sứ mạng.

Việc nhận ra nơi Cha Hannibal một cái nhìn đi trước thời đại về hôn nhân và gia đình — đặc biệt khi đối chiếu với những định hướng của Công đồng Vaticanô II và giai đoạn hậu Công đồng — không làm chúng ta quên rằng ngài vẫn là con người của thời đại mình. Ngài cũng mang nơi mình những giới hạn, những căng thẳng và những nghịch lý gắn liền với bối cảnh lịch sử và văn hóa cụ thể mà ngài đã sống.

Chính vì thế, để hiểu đúng và sâu sắc tư tưởng cũng như hành động mục vụ của Cha Di Francia, điều cần thiết là đặt ngài trong chính bối cảnh lịch sử của thời đại mình: trong gia đình nguyên quán, trong nền văn hóa đã đào luyện ngài, và trong những thách đố xã hội mà ngài đã can đảm đối diện. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể trân trọng trọn vẹn những trực giác ngôn sứ của ngài, đồng thời tiếp nhận chúng như một lời mời gọi mở ra cho hôm nay: đồng hành với các gia đình bằng ánh sáng Tin Mừng, bằng lòng kiên nhẫn, và bằng niềm hy vọng không tắt.

TÀI LIỆU

Bài diễn từ trong lễ cưới

(Trích từ các trước tác của Cha Hannibal Di Francia – Tập 61)

Thiên Chúa tối cao và toàn năng đã tạo dựng con người có nam có nữ; và sau khi chúc phúc cho họ, Người phán: “Hãy sinh sôi nảy nở.” Người nam và người nữ đã yêu thương nhau bằng một tình yêu dịu dàng và sâu thẳm, đến nỗi từ hai linh hồn trở nên như một linh hồn duy nhất, và từ hai thân xác trở nên như một thân xác duy nhất.

Nhưng Thiên Chúa còn muốn làm cho công trình của Người trở nên đẹp đẽ và hoàn hảo hơn nữa. Ngôi Lời của Thiên Chúa đã đến trần gian để canh tân mọi sự trong Đức Kitô, như lời thánh Tông đồ nói: Instaurare omnia in Christo. Chính Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, đã nâng sự kết hợp giữa người nam và người nữ lên phẩm giá cao cả của một Bí tích.

Thánh Phaolô gọi Bí tích này là cao cả, bởi vì nó diễn tả sự kết hợp giữa Đức Kitô và Giáo hội của Người: “Magnum est hoc sacramentum, ego dico in Christo et in Ecclesia.”

Vâng, cao cả thay Bí tích mà hôm nay anh chị em đã lãnh nhận, hỡi những người con rất thân yêu:
cao cả vì mục đích mà Bí tích ấy hướng tới,
cao cả vì những bổn phận gắn liền với nó,
cao cả vì ân sủng mà nó ban tặng.

Ý nghĩa của Bí tích Hôn phối

Bí tích Hôn phối được thiết lập để thánh hóa sự kết hợp chính đáng giữa người nam và người nữ, hầu mang lại cho xã hội Kitô giáo những người con mới: những người thờ phượng Thiên Chúa và những người được tuyển chọn cho Nước Trời.

Chính với mục đích ấy, hỡi những người con rất yêu dấu, các Kitô hữu phải lãnh nhận một Bí tích cao trọng như thế.

Khốn thay cho người nam và người nữ nào bước lên bàn thờ để trở nên vợ chồng mà lại bị thúc đẩy bởi những động cơ trần tục!
Bất hạnh thay cho người đàn ông tìm đến người phụ nữ chỉ để thỏa mãn đam mê!
Bất hạnh thay cho người phụ nữ hiến mình làm vợ chỉ để nuôi dưỡng sự phù hoa!

Không, đó không thể là tâm tình của anh chị em trong ngày hôm nay.

Anh chị em trở thành vợ chồng để:
– thực thi thánh ý Thiên Chúa, Đấng đã gọi anh chị em vào bậc sống này;
– cùng nhau chia sẻ những gian nan của cuộc đời;
– và giáo dục cách thánh thiện những người con mà Thiên Chúa nhân hậu sẽ ban cho anh chị em.

Bổn phận của người chồng

Con, hỡi người chồng, con có bổn phận yêu thương người bạn đời mà Thiên Chúa trao phó cho con như chính bản thân mình. Vì con, nàng rời bỏ gia đình, phó thác cuộc đời mình cho con.

Hãy yêu thương nàng, và hãy coi chừng đừng đối xử bất công hay tàn nhẫn với nàng.
Đừng nói lời giận dữ,
đừng xúc phạm bằng lời nói,
đừng làm nàng đau khổ vì những chuyện chóng qua.

Hãy nhớ rằng người vợ không phải là nô lệ, nhưng là người bạn đồng hành của đời con.
Và trên hết, hãy trung thành với những lời thề chung thủy trọn đời mà con đã long trọng tuyên hứa trước mặt Thiên Chúa.

Bổn phận của người vợ

(Đoạn sau phản ánh bối cảnh xã hội–gia trưởng thế kỷ XIX; bản dịch giữ nguyên tinh thần lịch sử của văn bản.)

Còn con, hỡi người vợ, đừng nghĩ rằng bổn phận của con là ít ỏi.
Con phải yêu thương chồng bằng tình yêu dịu dàng và sự kính trọng thánh thiện.

Khi chồng vui, đừng tỏ ra buồn bã;
khi chồng buồn, hãy an ủi;
khi chồng mệt mỏi, hãy trợ giúp;
khi chồng bất an, hãy giúp chồng tìm lại bình an trong bầu khí gia đình.

Bổn phận làm cha mẹ

Khi Thiên Chúa ban cho anh chị em con cái, anh chị em có bổn phận:
– giáo dục con cái cách thánh thiện;
– nêu gương sáng cho chúng;
– dạy chúng kính sợ Thiên Chúa;
– và đào tạo nên những công dân lương thiện.

Nhưng để chu toàn những bổn phận cao cả ấy, anh chị em cần đến ân sủng của Thiên Chúa — ân sủng đã được ban cho anh chị em trong Bí tích Hôn phối.

Hãy nuôi dưỡng ân sủng ấy bằng cầu nguyện và các việc lành.
Nếu anh chị em muốn xây dựng một gia đình Kitô giáo,
hãy để Đức Giêsu và Đức Maria làm chủ mái nhà của anh chị em.

Hãy siêng năng lãnh nhận các Bí tích,
hãy lần hạt Mân Côi,
hãy kiên nhẫn trong nghịch cảnh,
và hãy tin chắc rằng: sống như thế, anh chị em sẽ tìm thấy hạnh phúc — cả đời này và đời sau.

Messina, tháng 6 năm 1883

..............................................................

Chuyển ngữ: Lm. Giuse Phan Hoàng Nguyễn, RCJ